Căn cứ Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15, NĐ 320/2025/NĐ-CP và TT 20/2026/TT-BTC

I. VẤN ĐỀ TƯ VẤN

Câu hỏi: Trường hợp doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh mua hàng hóa từ các doanh nghiệp nước ngoài tham gia hội chợ, triển lãm tại Việt Nam thì các đơn vị nước ngoài này có được phép xuất hóa đơn cho doanh nghiệp/hộ kinh doanh Việt Nam hay không?

Nếu có xuất hóa đơn thì hóa đơn đó có được xem là hợp lệ theo quy định của pháp luật Việt Nam không? Đồng thời, doanh nghiệp có được sử dụng hóa đơn này làm căn cứ hạch toán chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN hay không?

Trong thực tiễn hoạt động kinh doanh, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh Việt Nam có nhu cầu mua hàng hóa trực tiếp từ các doanh nghiệp nước ngoài tham gia hội chợ, triển lãm thương mại được tổ chức tại Việt Nam. Đây là hoạt động phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế nếu không được xử lý đúng quy trình.

Bản tư vấn này giải đáp ba câu hỏi cốt lõi:

• Doanh nghiệp nước ngoài tại hội chợ có được xuất hóa đơn cho bên mua Việt Nam không?
• Hóa đơn đó có hợp lệ về mặt pháp lý không?
• Chi phí mua hàng có được tính vào chi phí hợp lý, hợp lệ khi tính thuế TNDN không?

II. KHUNG PHÁP LÝ ÁP DỤNG

Các văn bản pháp luật hiện hành làm căn cứ cho bản tư vấn này:

Lưu ý quan trọng về hiệu lực văn bản:

Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC đã hết hiệu lực từ ngày 12/3/2026. Mọi chi phí từ kỳ thuế 2025 trở đi áp dụng theo Thông tư 20/2026/TT-BTC. Riêng ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt (5 triệu đồng) áp dụng từ 15/12/2025.

III. PHÂN TÍCH THEO TỪNG TÌNH HUỐNG

Tình huống 1: Doanh nghiệp nước ngoài có pháp nhân/chi nhánh/VPĐD tại Việt Nam

Đây là trường hợp đơn giản nhất. Khi doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký thành lập pháp nhân, chi nhánh, hoặc văn phòng đại diện được phép kinh doanh tại Việt Nam, họ có đầy đủ quyền xuất hóa đơn GTGT điện tử theo pháp luật Việt Nam.

Tình huống 2: Doanh nghiệp nước ngoài KHÔNG có pháp nhân tại Việt Nam (phổ biến nhất)

Đây là tình huống thực tế phổ biến nhất tại các hội chợ triển lãm quốc tế. Khi doanh nghiệp nước ngoài bán hàng trực tiếp trên lãnh thổ Việt Nam mà không có pháp nhân tại đây, về bản chất họ phát sinh thu nhập tại Việt Nam và thuộc đối tượng chịu Thuế Nhà thầu nước ngoài (Foreign Contractor Tax – FCT) theo Thông tư 20/2026/TT-BTC (thay thế Thông tư 103/2014/TT-BTC).

Điều quan trọng cần nắm rõ:

- Doanh nghiệp nước ngoài không có đăng ký thuế tại Việt Nam KHÔNG THỂ phát hành hóa đơn GTGT Việt Nam. Mọi "hóa đơn GTGT Việt Nam" do họ tự lập đều là bất hợp pháp.

- Doanh nghiệp nước ngoài chỉ có thể cung cấp Commercial Invoice (hóa đơn thương mại) theo thông lệ quốc tế. Chứng từ này tự nó chưa đủ làm căn cứ tính chi phí tại Việt Nam.

- Trách nhiệm kê khai và nộp thuế nhà thầu (FCT) thuộc về BÊN MUA VIỆT NAM – phải thực hiện trong vòng 10 ngày kể từ khi phát sinh nghĩa vụ.

Bộ chứng từ hợp lệ để tính chi phí được trừ (Tình huống 2):

Trường hợp đặc biệt: Hộ kinh doanh (HKD) mua hàng

Hộ kinh doanh về nguyên tắc cũng có nghĩa vụ khấu trừ và nộp FCT thay khi mua hàng từ tổ chức nước ngoài không có pháp nhân tại Việt Nam. Tuy nhiên trong thực tế, ít hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ này, dẫn đến rủi ro khi cơ quan thuế thanh kiểm tra.

IV. ĐIỀU KIỆN CHI PHÍ ĐƯỢC TRỪ KHI TÍNH THUẾ TNDN

Căn cứ Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC, một khoản chi phí được tính vào chi phí được trừ khi đồng thời thỏa mãn đủ 3 điều kiện sau:

V. CÁC RỦI RO THỰC TẾ CẦN LƯU Ý

Từ kinh nghiệm thực tiễn tư vấn, chúng tôi xác định 4 rủi ro chính thường gặp trong các giao dịch mua hàng tại hội chợ triển lãm từ doanh nghiệp nước ngoài:

VI. KHUYẾN NGHỊ THỰC HÀNH

Trước khi thực hiện giao dịch mua hàng tại hội chợ triển lãm từ doanh nghiệp nước ngoài, Quý khách vui lòng thực hiện các bước kiểm tra sau:

Bước 1 – Xác định tư cách pháp lý của bên bán

- Yêu cầu bên bán cung cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tại Việt Nam hoặc Giấy phép hoạt động của chi nhánh/VPĐD.

- Nếu có pháp nhân VN: Yêu cầu xuất hóa đơn GTGT điện tử theo đúng quy định.

- Nếu không có pháp nhân VN: Áp dụng quy trình FCT tại Bước 2.

Bước 2 – Xử lý thuế nhà thầu (nếu bên bán không có pháp nhân VN)

- Ký hợp đồng mua bán bằng văn bản, xác định rõ giá trị giao dịch.

- Khai và nộp FCT (GTGT + TNDN nhà thầu) trong vòng 10 ngày kể từ khi phát sinh nghĩa vụ tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

- Lưu giữ Chứng từ nộp thuế nhà thầu – đây là chứng từ quan trọng nhất để xác nhận chi phí hợp lệ.

Bước 3 – Đảm bảo thanh toán không dùng tiền mặt

- Với mọi giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên: Thanh toán bằng chuyển khoản, thẻ ngân hàng hoặc các hình thức phi tiền mặt được pháp luật thừa nhận.

- Tuyệt đối không thanh toán tiền mặt tại quầy hội chợ cho các giao dịch từ 5 triệu trở lên.

Bước 4 – Kiểm tra tư cách hải quan của hàng hóa

- Xác nhận hàng hóa đã được nhập khẩu chính thức (có tờ khai hải quan, đã nộp thuế NK và GTGT nhập khẩu).

- Tránh mua hàng từ lô hàng tạm nhập trưng bày chưa được chuyển đổi sang nhập khẩu chính thức.

Tóm lược ba điểm cốt lõi:

1. Doanh nghiệp nước ngoài không có pháp nhân Việt Nam KHÔNG THỂ xuất hóa đơn GTGT Việt Nam hợp lệ. Chỉ có thể cung cấp commercial invoice theo thông lệ quốc tế.

2. Chi phí mua hàng chỉ được công nhận khi bên mua Việt Nam tự xử lý đúng nghĩa vụ FCT và có đủ bộ 4 chứng từ: Hợp đồng + Commercial Invoice + Chứng từ nộp FCT + Chứng từ thanh toán không TM.

3. Từ 15/12/2025, ngưỡng bắt buộc thanh toán không tiền mặt hạ xuống chỉ còn 5 triệu đồng. Mọi khoản chi tiền mặt từ 5 triệu trở lên tại hội chợ sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.